arrow_drop_up arrow_drop_down

De kunst van het vragen stellen in een coachingsgesprek

Een van de eerste dingen die je leert bij het oefenen van gespreksvaardigheden, of je nou in opleiding bent als coach, psycholoog of diëtist, is de kunst van het vragen stellen. Dat is niet voor niets.

Op een vraag als: ‘Waarom heb je je niet aan je eetplan gehouden?’ krijg je een wezenlijk ander antwoord dan op de vraag: ‘Vertel eens wat je afgelopen week hebt gedaan en hoe je dat hebt ervaren.’

In de praktijk blijkt het nog best lastig om open vragen te stellen. Ik weet nog goed dat ik bij mijn studie psychologie het vak gespreksvoering had en hoe moeilijk ik het vond om niet in de valkuil van gesloten en suggestieve vragen te trappen. Effectieve vragen stellen én stiltes durven laten vallen vergt oefening. Krachtige vragen stellen is absoluut een kunst.

Soorten vragen

In een coachtraject leer je verschillende soorten vragen stellen en andere vragen vermijden.

Open vragen hebben meestal de voorkeur, omdat het vragen zijn waar je niet simpelweg ja of nee op kunt antwoorden. Bijvoorbeeld: ‘Hoe vond je het gaan?’. Gesloten vragen beginnen met een werkwoord en nodigen niet uit tot het formuleren van een antwoord: ‘Ging het goed?’.

Dat betekent niet dat je nooit gesloten vragen mag stellen. Gesloten vragen inzetten is een manier om iets te checken, maar ze geven vaak weinig informatie. Daarnaast kost het veel energie om een gesprek met gesloten vragen gaande te houden. Het vloeit niet.

En dan heb je nog suggestieve vragen. Een suggestieve vraag is bijvoorbeeld: ‘Het ging zeker beter dan verwacht?’ of andere vragen die je gebruikt om het gesprek een bepaalde kant op te sturen. Dit heeft te maken met je eigen aannames en verwachtingen. Misschien denk je te weten waarom iemand niet afvalt en stuur je het gesprek die kant op. Dit is niet alleen nadelig omdat je mogelijk niet alle informatie krijgt, maar ook omdat de ander vaak opmerkt dat je in een bepaalde richting aan het vissen bent. Dat geeft geen prettig gevoel.

Ook meerkeuzevragen zijn suggestief van aard. Je beperkt daarmee de antwoordmogelijkheden en de coachee zal niet snel met een ander antwoord komen, terwijl die er misschien wel is. Wees je hier bewust van.

Coachen zonder oordeel

Het is onmogelijk om geen overtuigingen of oordelen te hebben in een gesprek. Je brengt altijd je eigen ervaringen en referentiekader mee. Maar het is wel belangrijk om deze bij jezelf te houden en je open en nieuwsgierig te uiten in een gesprek. Daarmee krijgt de coachee ruimte en het geeft jou een beter inzicht in wat er echt speelt. Je bent niet zonder oordeel, maar je kunt wel zonder oordeel vragen stellen. Bekende ezelsbruggetjes hiervoor zijn:

Laat OMA thuis: Oordelen, Meningen, Adviezen

Neem ANNA mee: Altijd Navragen, Nooit Aannemen

Wees een OEN: Open, Eerlijk, Nieuwsgierig

Smeer NIVEA: Niet Invullen Voor Een Ander

laat-oma-thuis-ezelsbruggetje

Open vragen zijn effectieve vragen

Open vragen zijn bijna altijd hoe, wat, wie en wanneer vragen, beginnend met een vragend voornaamwoord . Met open vragen toon je nieuwsgierigheid, zonder oordeel. Ze zorgen ervoor dat niet jij, de coach, maar juist de cliënt aan het woord is. Open vragen hebben nog een aantal voordelen: ze leveren je veel informatie op, het geeft je aanknopingspunten om op door te vragen en het nodigt de ander uit om verder te denken.

Voorbeelden van open vragen zijn:

  • Hoe ziet de situatie eruit?
  • Wat gebeurt er?
  • Wat bedoel je als je zegt…?
  • Hoe vaak komt het voor?
  • Wat betekent dat voor je?
  • Hoe komt dat?
  • Wat vind je hier vooral lastig aan?
  • Wanneer heb je daar last van?

Waarom vragen zijn ook open vragen, maar minder geschikt omdat het een gevoel van verantwoording afleggen kan oproepen bij de coachee. Een alternatief is: ‘Wat maakt dat…’

Heb ik je goed begrepen?

Open vragen vallen of staan met de interpretatie die erop volgt. Het is dus een goed idee om bij de coachee na te gaan of je haar goed hebt begrepen.

Handige manieren om dat na te gaan zijn parafraseren wat er gezegd is, samenvatten en daarop doorvragen. Samenvatten is in je eigen woorden herhalen wat de ander gezegd heeft. Het heeft als bijkomend voordeel dat de coachee zich gehoord voelt en iemand die zich gehoord voelt, durft open te zijn. Luisteren – écht luisteren – is dus een andere belangrijke vaardigheid voor een coach.

Wat doe jij als coach?

Heb jij ideeën, ervaringen of tips die goed werken om een coachgesprek vloeiend te laten verlopen? Om de ander echt aan het denken te zetten en zijn verhaal te laten doen? Je kunt ze hieronder achterlaten in een reactie. Wij zijn heel benieuwd én altijd op zoek naar goede tips om alles uit een coachtraject te halen!

De kunst van het vragen stellen staat ook centraal in onze coachopleiding.

Over de schrijver
Sinds 2017 werk ik als gedragspsycholoog bij Skinnyminds en schrijf ik blogs over eetgedrag en gedragsverandering.
Reactie plaatsen

Vind meer artikelen over afvallen

1000+ blogs over afvallen in ons archief!